Zdobycie dyplomu technika logistyka wymaga zdania dwóch niezależnych egzaminów kwalifikacyjnych w formule 2019. Każdy składa się z części pisemnej i praktycznej, testujących odmienne kompetencje. Skuteczne przygotowanie opiera się na świadomym rozdzieleniu strategii nauki i precyzyjnym opanowaniu narzędzi informatycznych oraz dokumentacji branżowej.
Dwa egzaminy, dwa światy logistyki
System kwalifikacji zawodowej dla technika logistyka (symbol 333107) opiera się na module dwuczęściowym, który odzwierciedla fundamentalny podział funkcjonalny we współczesnej logistyce. Kandydat musi uzyskać certyfikaty z dwóch odrębnych kwalifikacji, z których każda wymaga specyficznego zestawu kompetencji.
SPL.01 koncentruje się na obsłudze magazynów, czyli logistyce wewnętrznej, procesach magazynowych oraz zarządzaniu zapasami. Wymaga biegłości w obsłudze systemów informatycznych klasy WMS (Warehouse Management System). Z kolei SPL.04 obejmuje organizację transportu, przenosząc akcent na logistykę zewnętrzną, spedycję i transport międzynarodowy, gdzie kluczowa jest znajomość prawa przewozowego oraz perfekcyjne opanowanie dokumentacji, zwłaszcza Międzynarodowego Listu Przewozowego (CMR).
Dopiero posiadanie obu certyfikatów, przy spełnieniu wymogów formalnych dotyczących wykształcenia, umożliwia otrzymanie finalnego dyplomu technika logistyka.
Każda z kwalifikacji składa się z dwóch niezależnych części, które należy zdać, aby uzyskać certyfikat. Część pisemna to test komputerowy zawierający 40 pytań jednokrotnego wyboru, trwający 60 minut, z progiem zaliczenia wynoszącym 50% punktów. Część praktyczna to egzamin na stanowisku w modelu „d” (z dokumentacją), polegający na realizacji kompleksowego scenariusza, gdzie kandydat wykonuje obliczenia, wypełnia specjalistyczne dokumenty i pracuje w dedykowanym oprogramowaniu przez 120 minut, przy czym próg zaliczenia wynosi aż 75% punktów.
Niezdanie którejkolwiek z części skutkuje koniecznością powtórnego przystąpienia do egzaminu w następnej sesji, ponieważ zaliczenie tylko części pisemnej lub tylko praktycznej nie daje uprawnień.
Obsługa magazynów – od teorii do cyfrowej praktyki
Egzamin z obsługi magazynów weryfikuje umiejętność zarządzania przepływem towarów w jednostce magazynowej. Kandydat musi wykazać się kompetencjami w zakresie przyjmowania, przechowywania i wydawania towarów, monitorowania zapasów oraz prowadzenia dokumentacji zgodnej z wymogami prawnymi. Część pisemna testuje znajomość układów technologicznych magazynów, zasad doboru środków transportu wewnętrznego, obliczania pojemności i współczynnika wypełnienia magazynu, a także zagadnienia BHP, w tym zastosowanie gaśnic na podstawie oznaczeń normowych oraz standardy HACCP i GHP w kontekście przechowywania towarów.
Kluczem do sukcesu w części praktycznej jest praktyczne opanowanie obsługi programów magazynowych. Egzamin weryfikuje umiejętność rejestracji operacji w systemie komputerowym, a nie manualnej pracy fizycznej. Kandydat musi perfekcyjnie wykonywać pełny cykl operacji: założenie kartoteki kontrahentów i towarów, rejestracja przyjęcia zewnętrznego (dokument PZ), rejestracja wydania zewnętrznego (dokument WZ), przesunięcie międzymagazynowe (dokument MM) oraz kontrola stanów magazynowych.
Programy wykorzystywane na egzaminie różnią się interfejsem, ale logika procesów pozostaje identyczna we wszystkich systemach klasy WMS, takich jak Subiekt GT, LoMag czy Asystent Magazyn. Podczas przygotowań warto pobrać darmową wersję testową dowolnego systemu i przećwiczyć wielokrotnie podstawowe operacje magazynowe.
Równolegle z obsługą oprogramowania egzamin wymaga wykonywania obliczeń wskaźników magazynowych, takich jak rotacja zapasów czy ekonomiczna wielkość dostawy. Należy pamiętać, że dozwolony jest wyłącznie kalkulator prosty, wykonujący podstawowe operacje arytmetyczne. Nie można wnieść urządzenia naukowego, finansowego ani programowalnego, a ograniczenie to jest celowe – egzamin weryfikuje znajomość wzorów i umiejętność ich zastosowania, a nie obsługę zaawansowanych urządzeń liczących.
Organizacja transportu – spedycja w wymiarze międzynarodowym
Organizacja transportu przesuwa akcent na logistykę zewnętrzną i testuje kompetencje w planowaniu, organizacji i dokumentowaniu procesów spedycyjnych, często w kontekście międzynarodowym. Struktura programu nauczania dla tej kwalifikacji przewiduje 60 godzin zajęć z języka obcego zawodowego, czyli dwukrotnie więcej niż w przypadku obsługi magazynów. To bezpośrednia odpowiedź na charakter spedycji międzynarodowej, wymagającej komunikacji z zagranicznymi kontrahentami, przewoźnikami i organami celnymi. Znajomość terminologii branżowej w języku obcym nie jest dodatkiem, lecz podstawowym wymogiem zawodowym, który przesądza o możliwości skutecznej pracy w branży.
Część teoretyczna obejmuje znajomość regulacji prawnych dotyczących transportu krajowego i międzynarodowego, w tym konwencji CMR, Incoterms oraz procedur celnych. Kandydat musi rozumieć odpowiedzialność prawną przewoźnika, zasady reklamacji oraz specyfikę przewozu różnych rodzajów ładunków. Jednak kluczem do sukcesu w części praktycznej jest perfekcyjne opanowanie wypełniania Międzynarodowego Listu Przewozowego (CMR), który pełni cztery funkcje: informacyjną, instrukcyjną, dowodową jako potwierdzenie umowy przewozu oraz legitymacyjną jako uprawnienie do odbioru przesyłki.
Egzaminator ocenia precyzję wypełnienia kluczowych rubryk dokumentu. Pola od pierwszego do trzeciego zawierają dane nadawcy, odbiorcy i przewoźnika, pola od szóstego do dwunastego obejmują szczegółowy opis towaru z podaniem rodzaju, ilości, wagi brutto oraz objętości, pole trzynaste przeznaczone jest na instrukcje specjalne, takie jak procedury celne, pole dwudzieste pierwsze zawiera miejsce i datę wystawienia dokumentu, a pole dwudzieste czwarte służy jako pokwitowanie odbioru.
Najlepszą metodą przygotowania jest wielokrotne ręczne wypełnianie pustych druków CMR na podstawie różnych scenariuszy. Minimum dziesięć powtórzeń pozwala wykształcić automatyzm i uniknąć błędów wynikających ze stresu egzaminacyjnego, ponieważ każdy szczegół ma znaczenie dla ostatecznej oceny.
Kiedy zdawać i jak się nie spóźnić
Przygotowania muszą uwzględniać sztywny harmonogram Centralnej Komisji Egzaminacyjnej. Dla sesji zimowej najważniejszym terminem jest nieprzekraczalny dzień składania deklaracji przystąpienia do egzaminu (zazwyczaj w połowie września). Przegapienie tego terminu bezwzględnie uniemożliwia przystąpienie w danej sesji. Części pisemne odbywają się w oknie czasowym między na początku stycznia, przy czym konkretna data i godzina zależą od placówki egzaminacyjnej. W tym samym czasie przeprowadzane są również części praktyczne.
Ogłoszenie wyników następuje na przełomie marca i kwietnia. Kandydat musi bezwzględnie sprawdzić dokładny harmonogram w swojej szkole lub właściwej Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej, ponieważ poszczególne placówki planują egzaminy w różnych dniach w ramach wyznaczonego okna czasowego. Nierzadko zdarza się, że kandydat zdający obie kwalifikacje w jednej sesji ma intensywny dzień egzaminacyjny, z częściami praktycznymi SPL.01 i SPL.04 zaplanowanymi tego samego dnia w odstępie kilku godzin.
Jak uczyć się do testu – aktywność zamiast bierności
Pasywne czytanie podręczników od początku do końca nie jest efektywną metodą przygotowania do testu komputerowego. Zaleca się przyjęcie cyklu iteracyjnego opartego na aktywnej praktyce, który pozwala zoptymalizować proces nauki przez koncentrację wysiłku wyłącznie na zdiagnozowanych brakach.
Model ten składa się z czterech powtarzalnych etapów. Najpierw następuje diagnostyka poprzez rozwiązanie pełnego, archiwalnego testu online w czasie 60 minut, bez pomocy, symulując warunki egzaminacyjne. Następnie przeprowadza się szczegółową analizę błędnych odpowiedzi i identyfikację luk w wiedzy. W trzecim etapie odbywa się nauka celowana, polegająca na studiowaniu wyłącznie tych zagadnień, z którymi wystąpiły problemy, przy użyciu podręcznika lub repetytorium. Na końcu kandydat przystępuje do rozwiązania kolejnego testu z innej sesji, co zamyka cykl i pozwala na rozpoczęcie kolejnej iteracji.
Dostęp do testów z poprzednich sesji zapewniają portale specjalistyczne oraz archiwa Okręgowych Komisji Egzaminacyjnych, które publikują zadania z lat 2022-2024. Podstawowym materiałem źródłowym pozostają podręczniki z serii Wydawnictw Szkolnych i Pedagogicznych, takie jak „Obsługa magazynów. Kwalifikacja SPL.01″ autorstwa Grażyny Karpus oraz „Organizacja transportu. Kwalifikacja SPL.04″ w opracowaniu Jarosława Stolarskiego i współautorów. Uzupełnieniem są zbiory testów, repetytoria oraz Kwalifikacyjne Kursy Zawodowe dostępne online, które oferują systematyczne przejście przez cały materiał programowy.
Część praktyczna – reverse-engineering jako klucz do sukcesu
Egzamin praktyczny nie jest oceną zero-jedynkową, lecz szczegółowym punktowaniem każdej poprawnie zrealizowanej czynności. Kluczem do sukcesu jest analiza archiwalnych „Arkuszy zasad oceniania” z poprzednich sesji, które pokazują, jak egzaminator przyznaje punkty za poszczególne elementy zadania.
Może to być punkt za poprawne wpisanie wagi w konkretnej rubryce CMR, dwa punkty za poprawne obliczenie objętości ładunku czy trzy punkty za poprawne wygenerowanie dokumentu WZ. Analiza tych dokumentów pozwala zidentyfikować czynności najwyżej punktowane, zrozumieć, na jakie detale egzaminatorzy zwracają szczególną uwagę, oraz priorytetyzować naukę, koncentrując się na elementach dających największy zwrot punktowy. To strategia typu reverse-engineering, która pozwala idealnie wstrzelić się w klucz odpowiedzi i zmaksymalizować wynik.
Dla kwalifikacji SPL.01 minimum dziesięć do piętnastu godzin należy poświęcić na aktywną pracę w programie magazynowym. Trening powinien obejmować wielokrotne powtórzenie pełnego cyklu operacji, od założenia kartoteki przez rejestrację dokumentów PZ i WZ, przesunięcie MM, aż po kontrolę stanów.
Automatyzacja tych czynności pozwala na wykonanie zadania egzaminacyjnego bez stresu i w wyznaczonym czasie. W przypadku kwalifikacji SPL.04 kandydat powinien ręcznie wypełnić minimum dziesięć różnych scenariuszy CMR, używając pustego druku. Każda próba powinna być poprzedzona analitycznym przeczytaniem scenariusza i precyzyjnym zidentyfikowaniem danych do wpisania w poszczególne rubryki. Powtarzalność treningu prowadzi do wykształcenia automatyzmu i eliminacji błędów, które pod wpływem stresu mogłyby kosztować cenne punkty.
Co można wnieść na egzamin i jakich błędów unikać
Lista dozwolonych przyborów na egzamin praktyczny jest ściśle określona i identyczna dla obu kwalifikacji. Obejmuje kalkulator prosty wykonujący wyłącznie podstawowe operacje arytmetyczne, ołówek, gumkę, linijkę oraz temperówkę. Próba wniesienia kalkulatora naukowego, finansowego, programowalnego, telefonu komórkowego czy smartwatcha skutkuje konfiskatą. Ograniczenie to jest celowe, ponieważ egzamin weryfikuje znajomość wzorów i umiejętność ich zastosowania, a nie obsługę zaawansowanych urządzeń liczących.
Najczęstsze błędy popełniane przez kandydatów mają charakter administracyjny, narzędziowy i strategiczny. Przegapienie terminu składania deklaracji uniemożliwia przystąpienie do egzaminu, dlatego warto złożyć ją natychmiast po rozpoczęciu roku szkolnego. Przyniesienie niewłaściwego kalkulatora można uniknąć przez zakup dedykowanego kalkulatora prostego na początku przygotowań i używanie go do wszystkich obliczeń treningowych.
W przypadku SPL.01 typowym błędem jest zaniedbanie praktyki na oprogramowaniu WMS na rzecz wyłącznie teoretycznej nauki, podczas gdy minimum dziesięć do piętnastu godzin aktywnego treningu w systemie magazynowym jest kluczowe. Dla SPL.04 powierzchowne traktowanie dokumentacji CMR i popełnianie drobnych błędów w rubrykach można wyeliminować przez ręczne wypełnienie minimum dziesięciu różnych scenariuszy.
Poza oficjalnymi materiałami dydaktycznymi warto wykorzystać nieformalne kanały wsparcia. Grupy tematyczne na platformach społecznościowych oraz fora branżowe stanowią źródło dostępu do materiałów udostępnianych przez innych zdających, możliwości zadawania szczegółowych pytań specjalistycznych oraz wsparcia psychologicznego i bieżącej wymiany informacji o przebiegu egzaminów. Społeczność logistyczna jest aktywna i chętnie dzieli się doświadczeniem, co może okazać się bezcenne w sytuacjach wątpliwości dotyczących interpretacji konkretnych zagadnień.
Podsumowanie
Egzamin na technika logistyka weryfikuje kompetencje w dwóch wymiarach: jako organizator procesów fizycznych (przepływ towarów, organizacja transportu) oraz jako analityk danych i informacji (praca w systemach WMS, obsługa dokumentacji prawnej).
Skuteczna strategia przygotowawcza łączy solidną wiedzę teoretyczną z intensywnym treningiem praktycznym. Kluczem do sukcesu nie jest ilość godzin spędzonych z podręcznikiem, lecz jakość przygotowania praktycznego – wielokrotne powtórzenie operacji w systemach informatycznych dla SPL.01 oraz perfekcyjne opanowanie wypełniania dokumentacji CMR dla SPL.04.
Unikanie typowych błędów (terminowych, narzędziowych, metodycznych) oraz wykorzystanie strategii reverse-engineering opartej na arkuszach zasad oceniania pozwala zmaksymalizować efektywność przygotowań i osiągnąć wymagane progi zaliczenia: 50% w części pisemnej oraz 75% w części praktycznej.
tm, Zdjęcie z Pexels (autor: Jeswin Thomas)
Źródła:
- Centralna Komisja Egzaminacyjna – Informatory o egzaminach zawodowych, CKE 2024
- Rozporządzenie MEN w sprawie podstawy programowej kształcenia w zawodach, formuła 2019
- Eurostat – Transport Statistics, European Commission 2024